مهرورزی و محبت مفهومی عام و گسترده است که مجموعه‌ای ارزشمند از خوبی‌ها را در زندگی اجتماعی و تعامل با همنوعان تحت پوشش قرار می دهد. صفاتی نظیر نیکی و نیکوکاری، خوشرویی ، خوش‌خویی، مدارا ، رحمت ،احترام، تغافل ، چشم‌پوشی، رِفق و نرم‌خویی از مظاهر محبت و مهرورزی به شمار می‌آیند و در تعالیم دینی و اخلاقی هرجا اسمی از آن‌ها به میان می‌آید، نمودی از مِهر و محبت است.

می توان گفت : محبت ،نوعدوستی و مهرورزی توأم با لِحاظ کرامت انسانی و مبرّا از تحقیر [بگونه ای محترمانه نه ترحّم آمیز] بزرگترین فضیلت و مهمترین امتیاز آدمی است و یکی از مولّفه هایِ زیست اخلاقی و جامعه آراسته به مکارم در کنارِ :صداقت،عدالت ،تواضع،احسان و حقیقت طلبی. گفته اند:شفقت بر خلق خدا واجبتر از غیرت بر دین خداست

دَه روزه مهر گردون افسانه است و افسون

نیکی بجای یاران فرصت شمار یارا

حافظ،غزل:5

پیامبر گرامی (ص) فرماید: « ابدال امت من در بهشت نیایند به بسیاری نماز و روزه؛ ولیکن به بهشت در ایند به رحمت خدای عزّ و جل و سلامت دین و سخاوت تن و رحمت بر مسلمانان»

در دوران گسترش کورونا علیرغم ناملایمات ،تلخی ها و سختی های بیماری و خاطرات ناخوشایند آن ،جلوه های زیبائی از مهر و محبت را نیز شاهد بودیم که ارزشمند بود و الهام بخش . اینکه توانش و قابلیت های انسان در مکارم و مناقب تا کجاست ؟ و چگونه پاره ای فرصتها و موقعیت ها این فضیلتها را شکوفا می سازند...

کلید واژه ها: مهرورزی . محبت . کرونا

نتیجه: انسان می تواند در دو راستای فضائل و صفات مذموم و نکوهیده در گستره ای بغایت وسیع و کسترده ،تکاپو داشته باشد ،در دوران کرونا شاهد اتفاقات ارزشمند و درس آموزی از خیرخواهی و نیک نفسی انسانهای شریف بودیم که با بی پر و بالی پَر و بال دیگران شدند و مرهمی بر آلام و مرارتهای جسمی و روحی مبتلایان به این بیماری خطرناک و بستگان دل نگران شان بودند این اوصاف و خصلتها ارج نهادنی هستند و تکریم کردنی.

............................................................................................................................................................

در احادیث نقل شده: «الراحمونَ یرْحَمُهُم الرحمنُ، اِرْحَمُوا مَن فی الاَرضِ یرحَمُکم مَن فی السَماء» . و :« أَخَذَ مِنْ وَجْهِ أَخِيهِ الْمُؤْمِنِ قَذَاةً كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ»،(هر کس از چهره برادر مومن گردی پاک کند خداوند برایش ده حسنه می نویسد)،(صدوق،مصادقه الاخوان . و: کلینی ،کافی،ج:2،ص:205)

امام باقر علیه السلام فرماید:«ثلاثه من افضل الاعمال :شَبعهُ جَوعهِ المسلم و تنفیس کُربته و تکسوَ عَورته»،(سه کار از برترین اعمال است:سیر کردن مسلمان ،گشودن اندوه و پوشاندن زشتی او) نیز از اما رضا علیه السلام نقل شده:«إنَّ لِلّهِ عِبادا فِي الأرضِ يَسعَونَ في حَوائجِ النّاسِ هُمُ الآمِنونَ يَومَ القِيامَةِ»،(کلینی ،کافی،ج:2،ص:197) و احادیث پرشمار دیگر در ارتباط با خوبی و گره گشائی از کار فرو بسته دیگران از معصومین علیهم السلام نقل شده است.

قرآن در توصیف پیامبر (ص) می فرماید:«عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم»، غمهای کوچک شما برای وی بزرگ است! مشکلات و ناراحتی های شما او را بیشتر از شما ناراحت و متاثر می سازد و این فضیلت بسیار ارزشمندی است .شیخ ابوالحسن خرقانی گوید: «"اگر از تركستان تا به شام كسي را خار در انگشت شود، آن ، از آن من است.
اگر از تُرك تا شام كسي را قدم در سنگ آيد، زيان آن مراست و اگر اندوهي در دلي است، آن دل، از آن من است!"(شیخ فریدالدین عطّار ، تذکرة الاولیاء ).

بنیاد اخلاق اسلامی، آموزه‌های قرآن و سنت معصومان علیه‌السلام «محبت» است که از ابزار و لوازم و راه‌های شناخت حق و رسیدن به خداست.

از نظرِ مولانا محبت کیمیاگر است و تحول آفرین ! ضمن نقل حکایتی از لقمانِ حکیم می گوید:

از محبت تلخها شیرین شود از محبت مسها زرین شود

از محبت دردها صافی شود از محبت دردها شافی شود

از محبت مرده زنده می‌کنند از محبت شاه بنده می‌کنند

مثنوی ،دفترِ دوّم

می گوید:نتیجۀ اصلی خوب بودن و نیکی کردن مآلاً به خود مُحسن می رسد چنانکه قرآن می فرماید:إِنْ "أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ"،اگر نیکی کنید به خودتان نیکی می کنید (اسراء،7)

این جهان کوه است و فعل ما ندا باز گردد این نداها را صدا

مثنوی ،دفترِ اوّل

و: "مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها"،هر کس کار نیکو کند او را ده برابر آن خواهد بود . (انعام ،160)

گفت پیـــغمبــر کــه هر که از یقین

دانَـد او پـــــاداش خود در یوم دین

کـه یـکی را ده عــوض می آیــدش

هـر زمان جــــودی دگرگون زایدش

جــود جمــله از عوض‌هـا دیدن است

پـس عـوض دیدن ضد ترسیدن است

پس سخــا از چشم آمد نـه ز دست

دیـد دارد کــار جــز بیـــنا نَــرَست

مثنوی ،دفتر دوّم

شادی و لذتی که از ایثار و نثار عاید می‌شود، فراتر از شادی تعلّقات است که نصیب انسانهای وارسته و موهوب حق می گردد.

فئودور داستایوفسکی رمان نویس روسی می نویسد: اگر یک روز . یک ساعت . ناگهان همه چیز بخواهد به یک چیز تبدیل شود . برترین آنها مهر ورزیدن است. گاه انسان دنبال کسی می گردد که با او حرف بزند نه برای اینکه راهکار و علاجی برای حل مشکلاتش پیدا کند بلکه برای اینکه سبُک شود و دلش را خالی کند .باز فیودور داستایِفسکی نویسنده روسی در رمانِ ابله می نویسد: «می‌خواهم اقلاً یک نفر باشد که من با او ازهمه چیز همان‌طور حرف بزنم که باخودم حرف می‌زنم ! » اینکه کسی باشد که آدمی بتواند با وی همدلانه درد دل کند نشان از فضیلت والای مخاطب و طرف سخن می باشد اخلاق همدلی ترجمه care ethics می باشد که در فارسی به اخلاق غمخواری نیز ترجمه شده است . البته در تعبیر دقیق تر : غمخواری، معادل جمع میان هم‌دلی و هم‌دردی است. هم‌دلی بدین معنا است که کسی در عالمِ تصور و خیال ، خود را چونان شخصِ دیگری بداند و دریابد از منظر او جهان، چگونه ادراک می‌شود؟ اگر انسان بتواند بدین‌صورت با دیگری همدلی داشته باشد آنگاه او هم با درد و رنج‌هایی که آن شخص را آزار می‌دهد،ناراحت می‌شود. در این صورت علاوه بر همدلی، هم‌دردیِ با آن فرد نیز در انسان ایجاد شده است. غم‌خواری، حالتی است که یک انسان نسبت به دیگری هم‌دلی و هم‌دردی داشته باشد . برای اینگونه زیستن و آراسته شدن به اخلاق غمخواری برخوردار بودن از مهارتِ خوب گوش دادن هنر و توانشِ مهمی است . خوب گوش دادن مانند خوب سخن گفتن مهارت است و همه در یک سطح از آن برخوردار نیستند . داستایفسکی در عبارتی دیگر گوید: همدردی بزرگترین و شاید یگانه قانون برای تمام بشریت می باشد.درد دیگران را درد خود دانستن و آنرا احساس کردن . خداوند در توصیف رسول گرامی (ص) می فرماید: « لَقَد جاءَكُم رَسولٌ مِن أَنفُسِكُم عَزيزٌ عَلَيهِ ما عَنِتُّم» ؛(توبه ؛128)غم و غصه های کوچک شما برای وی بزرگ است ؛ ناراحتی شما بیشتر از خودتان او را متأثر می سازد .

سیمون وِی فیلسوف فرانسوی می گوید: کسی واجد عشق به خداوندست که از شفقت بی شائبه نسبت به انسانها برخوردار باشد .