کنش بی خواهش
از مهمترین نشانه های زیست و سلامت معنوی ،عدم دلبستگی به نتیجه می باشد که بعضاًدر عرفان با عنوان «کنش بی خواهش» از آن یاد می شود . اینکه کار خود را انجام دهیم ولی نتیجه را به خدا سپاریم و اگر خلاف میل مان شد ، بی قراری نکنیم .«عَسىٰ أَن تَكرَهوا شَيئًا وَهُوَ خَيرٌ لَكُم وَ عَسىٰ أَن تُحِبّوا شَيئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُم وَاللَّهُ يَعلَمُ وَأَنتُم لا تَعلَمونَ»،(بقره،216) . حافظ در تبیینِ «تفویض» می گوید:
تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار
که رحم اگر نکند مدعی خدا بکند
غزل:187
شاید مراد یا از مصادیقِ «مدّعی» در بیت فوق ، «من» های کاذب و فُرودینِ انسان باشند که معارض با «من» اصلی و فرازین می باشند و شب و روز اش را مشغول می سازند .
قرآن می مؤمن آل فرعون می فرماید : أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اَللّٰهِ إِنَّ اَللّٰهَ بَصِيرٌ بِالْعِبٰادِ ،و كارم را به خدا مىسپارم؛ خداست كه به [حال] بندگان [خود] بيناست،(غافر،44)
در کتاب بهاگاواد گیتا از این فضیلت با عنوان کارما یوگا نام برده شده و در کتاب نیروی حال اکهارت توله عدم دلبستگی به نتیجۀ عملکرد و تلاش ، راه عمل متبرّک شمرده شده است .
عدم وابستگی و دلسپردگی به نتیجه سعی و تلاش در عرصۀ تحصیل ،اشتغال و ... مهارتی بسیار ارزشمند و مفید است که اگر کسی احراز نماید رهاوردش آرامش و سکینۀ خاطری مستقرّ و پایدار خواهد بود . بخش عمده ای از افکار مزاحم وگفتگوهای درونی رخت بر می بندند و پس از آن مقام تسلیم و رضاست که غایت قصوای سالکان و رهپویان می باشد.
ز مُلک تا ملکوتش حجاب بردارند
هر آن که خدمتِ جامِ جهان نما بکند
غزل:187
