میازار موری که دانه کش است

1. معروف است احمد غزالی دریکی از مواعظ خود گفته بود : خلاصۀ تمامی آنچه را که در طول چهل سال بیان کرده ام ، فردوسی در دو بیت آورده است:

ز روز گذرکردن اندیشه کن

پرستیدن دادگر پیشه کن

به نیکی گرای و میازار کس

ره رستگاری همین است و بس!

2. در اوایل شاهنامه از زبان ایرج به برادرانش سلم و تور نقل شده که می گوید:

میازار موری که دانه‌کش است
که جان دارد و جان شیرین خوش است

یا چنانکه در بعضی نُسَخ ، آمده:

مکُش مورکی را که روزی کَش است

که او نیز جان دارد و جان خَوش است

سعدی نیز در باب دوّم بوستان ،بیت مذکور را نقل کرده که بسیار معروف است:

چه خوش گفت فردوسی پاک زاد
که رحمت بر آن تربت پاک باد
میازار موری که دانه‌کش است
که جان دارد و جان شیرین خوش است

و در ادامه ،بیتِ ذیل:

سیاه اندرون باشد وسنگ دل

که خواهد که موری شود تنگدل

همچنین در بیت فرجامینِ غزلی نیز گوید:

به جان زنده دلان سعدیا که مُلک وجود

نیارزد آنکه دلی را ز خود بیازاری!

عجیب است در غزل سعدی نیز حکمت موج می زند ! چند بیت قبل می گوید:

هزار جان گرامی فدای اهل نظر

که مال و منصب دنیا به هیچ نشمارند!

3. الهی قمشه ای نیز در تحذیر از آزار و اذیت دیگران با لطافت تمام می گوید:

هرکس که دلی دارد یک مور نیآزارد

کآن مور هم از دلبر، دارد اثری بر دل