سِلم، مسالمت و مسالمت جویی در آیات و روایات متعددی توصیه شده است. خداوند در قرآن کریم اهل ایمان را به گونه ای فراگیر به صلح و آشتی دعوت می کند! «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً » ، (قرآن کریم 2: 208)[i] و به پیامبر ص می فرماید با توکل به خدا دعوت دشمنان بر همزیستی مسالمت آمیز را بپذیرد . «وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ »،(قرآن کریم 8: 61) و:«فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقاتِلُوكُمْ وَ أَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَما جَعَلَ اللهُ‌ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبيلاً»،(قرآن کریم 4: 90). مسلمین نیز با دوری گزیدن دشمنان از جنگ از مجادله با آنان خودداری کنند و به کسانی که پیشنهاد همزیستی مسالمت آمیز می دهند نسبت بی ایمانی ندهند. «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِذا ضَرَبْتُمْ فی سَبیلِ اللّهِ فَتَبَیَّنُوا وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقى إِلَیْکُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِناً »،(قرآن کریم 4: 94) در شأن نزول سوره کافرون نقل شده که جمعی از مشرکان به حضور پیامبر (ص) می­ آیند و از حضرت (ص) می­ خواهند یک سال او خدایان آنها را عبادت کند و یک سال نیز آنها خدای یگانه را بپرستند و آیات سوره کافرون در رد پیشنهاد مشرکان و کفار نازل می شود. «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ . قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ . لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ . وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ . وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ . وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ . لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ »،(قرآن کریم 109: 1-6) در آیاتی دیگر پیامبر (ص) را از نرمش و تمکین نابجا بر حذر می ‏دارد:«فَلَا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ . وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ »، (قرآن کریم 68: 8-9) و به مسلمانان نیز توصیه می­ کند که در لغزشگاهها، ثابت قدم و استوار باشند. «فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْكُمُ الْبَيِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ.»،(قرآن کریم 2: 209).

مدارا کلید گشودن راههای مسدود تدبیر دانسته می شود (حسن بن محمد دیلمی، اعلام الدین فی صفات المؤمنین، مؤسسه آل البیت، 1408، ص 298) و عاقل ترين انسانها كسي است كه با مردم بيشتر مدارا كند. «اَعْقَلُ النّاسِ اَشَدُّهُمْ مُداراةً لِلنّاسِ،»،(صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 395) انبیا همانگونه که به بر پاداشتن فرائض مأمور شده اند به مدارا با مردم نیز مأمور هستند. «: اِنّا اُمِرْنا مَعاشِرَ الاَْنْبياءِ بِمُداراةِ النّاسِ، كَما اُمِرْنا بِاِقامَةِ الْـفَرائِضِ؛»، (شیخ طوسی،امالی،ص۵۲۱)[ii] (کلینی، کافی، ص 117)[iii]، (پاینده ابوالقاسم، نهج الفصاحه، حدیث 1093)[iv] ( مجلسی،1374. ج53 ،ص72)[v] درگذشتن از ستمکار، پیوند با کسی که ارتباط را قطع کرده و رواداری با نابخردان از مکارم دنیا و آخرت محسوب می شود. « ثَلاَثٌ مِنْ مَكَارِمِ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ تَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَكَ وَ تَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ وَ تَحْلُمُ إِذَا جُهِلَ عَلَيْكَ»،(مجلسی، 1374، ج72، ص 423)[vi].

خداوند، در قرآن کریم پیامبر را انسانى معرفى مى‏فرماید که "نرمخو" است و از خطاى دیگران در مى‏ گذرد:«فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُم ۖ وَلَو كُنتَ فَظًّا غَليظَ القَلبِ لَانفَضّوا مِن حَولِكَ »، (قرآن کریم 3: 159) و ارسال ایشان را رحمتی برای جهانیان می داند :« آیه وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمينَ»، (قرآن کریم 21: 107) همچنین او را قاطع و با ملایمت معرفى مى‏کند که پیامبر و همراهانش بر کافران سخت‏گیر و با همدیگر مهربان‏اند.«مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذينَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَينَهُم ۖ»، (قرآن کریم 48: 29)[vii] . زندگی امام على(ع) که شفقت پیامبر نسبت به انسان ها را در عین صلابت و قاطعیت در دفاع از حق مشاهده کرده بود، بر اساس دو اصل قاطعیت و مدارا، شکل گرفته بود. از سایر موارد نمود جلوه های مسالمت در سیره معصومین علیهم السلام ، باز کردن آب توسط امام علی(ع) به روی سپاه شام و اجازه استفاده پس از مسدود ساختن راه آب توسط سپاهیان معاویه به روی حضرت و یارانش می باشد که می فرماید: «قَدِ اسْتَطْعَمُوكُمُ الْقِتَالَ، فَأَقِرُّوا عَلَى مَذَلَّةٍ وَ تَأْخِيرِ مَحَلَّةٍ أَوْ رَوُّوا السُّيُوفَ مِنَ الدِّمَاءِ تَرْوَوْا مِنَ الْمَاءِ؛ فَالْمَوْتُ فِي حَيَاتِكُمْ مَقْهُورِينَ وَ الْحَيَاةُ فِي مَوْتِكُمْ قَاهِرِينَ. أَلَا وَ إِنَّ مُعَاوِيَةَ قَادَ لُمَةً مِنَ الْغُوَاةِ وَ عَمَّسَ عَلَيْهِمُ الْخَبَرَ حَتَّى جَعَلُوا نُحُورَهُمْ أَغْرَاضَ الْمَنِيَّة.»، (نهج البلاغه، خطبه 51)؛ و تقسیم آب با سپاه حرّبن یزید ریاحی توسط امام حسین (ع) که در منابع روایت شده است .[1] (مفید، ارشاد، ج 2، ص 80).

این بدان معناست که رسالت پیامبر(ص) و معصومین علیهم السلام بر پایه رحمت براى تمامى انسان‏ها ـ چه موافقان و چه مخالفان ـ برنامه‏ ریزى شده است.