1. بررسی تحمل و مدارا در رهبري سازمان با تکیه بر دیدگاه نهج البلاغه ،علی نصر اصفهانی .

مندرج در دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی مدیریت اسلامی، سال 20 ،شماره 2 ،پاییز و زمستان 1391 :130 -113

پژوهش با هدف بررسی مفهوم تحمل و مدارا و نقش آن در رهبري سازمان و نیز تعیین شاخصهاي تحمل و مدارا از دیدگاه اندیشمندان غربی و آموزه هاي اسلامی بویژه کتاب نهج البلاغه به صورت تحلیل محتوا انجام شده است. روش گردآوري داده ها کتابخانه اي است. در این پژوهش متون گوناگون در مورد تحمل و مدارا از دیدگاه اندیشمندان غربی و اسلامی و کتاب نهج البلاغه مورد بررسی قرار گرفت . سپس بر اساس یافته هاي مرحله اول، شاخصهاي تحمل و مدارا و فراوانی هر مقوله در کتاب نهج البلاغه مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که تحمل و مدارا در رهبري سازمان نقشی مهم دارد. شاخصهاي تحمل و مدارا در این پژوهش عبارت است از: پذیرش اشتباه دیگران، توهین نکردن به دیگران، احترام به آزادي، عدالت اجتماعی و مدنیت، تحمل عقاید مخالف، عدم استفاده از زور و اجبار در حد امکان، داشتن رفتار نیک با دیگران، عدم استفاده از خشونت و تندخویی، توجه به عدالت، نفوذ در دلها از طریق خوش رفتاري و خوش خلقی. تواضع و فروتنی در مقابل دیگران، حلم، بردباري و صبر، رفق نرمی و مدارا کردن.

2. قاطعیت و مدارا از دیدگاه امام على(ع)

نویسنده:سید غلامحسین حسینی،حوزه و دانشگاه ،1380،شماره:26

امام على(ع) از ابتداى ظهور اسلام در دامان پیامبر(ص) بزرگ شده بود و رحمت و شفقت پیامبر نسبت به انسان ها و مداراى آن حضرت با دشمنان و نیز قاطعیت او را در دفاع از حق مشاهده کرده بود و درنتیجه، از ابتدا حیات سیاسى و اجتماعى آن حضرت بر اساس این دو اصل، یعنى قاطعیت و مدارا، شکل گرفته بود. این دو اصل، که ریشه در قرآن و روایات پیامبر(ص) دارد، در شخصیت على(ع)، که خود قرآن ناطق است، نمود خارجى یافته است. خداوند، پیامبر خود را نرمخو و فردى معرفى مى‏فرماید که از خطاى دیگران در مى‏گذرد:
فَبِمَا رَحْمِةٍ مِن اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لأَنفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاْعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْلَهُمْ وَ شَاوِرْهم فِى الأمَرِ... (آل عمران،159)
پس به برکت رحمت خداوندى، با آنان نرمخو شدى، و اگر تندخو و سختدل بودى قطعا از پیرامون تو پراکنده مى‏شدند. پس از آن‏ها درگذر و برایشان آمرزش بخواه و در کارها با آنان مشورت کن... .
و در جاى دیگر مى ‏فرماید:
ومَا اَرْسَلْنَاکَ اِلاّ رَحْمةً لِلْعَالَمِینَ ،(انبیا،107)
تو را جز رحمتى براى جهانیان نفرستادیم.
این بدان معناست که رسالت پیامبر(ص) بر اساس رحمت براى تمامى انسان‏ها ـ چه موافقان و چه مخالفان ـ برنامه‏ریزى شده است. این رحمت در سایر آیات با امر به شدت و قاطعیت در مقابل گروه‏هایى خاص مطرح شده است که پیامبر(ص) با توجه به موقعیت‏هاى پیش‏آمده به آن عمل مى‏نمود. خداوند در معرفى پیامبر(ص) او را قاطع و با ملایمت نیز معرفى مى‏کند:
مُحَمّدٌ رَسُولُ‏اللّهِ والذّینَ اَمَنُوا مَعَهُ اَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ.محمد رسول خداست و کسانى که با اویند، بر کافران سخت‏گیر و با همدیگر مهربان‏اند.(فتح،29)

3.استعاره مفهوم صلح و مدارا از باب مولفه های سواد رسانه ای با تکیه بر نهج البلاغه،بهاره نصیری ،پژوهشنامه علوی ،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ،دوفصل نامۀ علمی پژوهشی ،سال پانزدهم،شمار دوّم ،پائیز و زمستان99

مقاله ،پژوهشی تحلیلی توصیفی است که ویژگی های سواد رسانه ای از نظر امام علی (ع) مورد مداقه قرار گرفته است و به مصادیق صلح و مدارا و فواید آن و هشت مورد از مولفه های سواد رسانه ای : تفکر انتقادی ، پرسشگری ،گسترش فرهنگ پرسشگری ،عدم سطحی نگری ، شک ،توجه به مسئولیت پذیری ،توجه به کرامت انسانی و انتقادپذیری از نظر امام علی (ع) پرداخته شده است.

4. واکاوی نقش رهبری نرم در جامعه از منظر امام علی (ع)،عباس شفیعی

پژوهشنامه علوی ،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ،دوفصل نامۀ علمی پژوهشی ،سال دوازدهم،شمار دوّم ،پائیز و زمستان1400

در مقالۀ فوق که به روش توصیفی تحلیلی تدوین شده ،رابطۀ رفق و مدارا با جامعه پذیری بررسی و به تاثیر رفق و مدارای رهبری در رفع کینه ها و همدلی نیروها با رهبری ،نقش رفق و مدارا در هدایت گمراهان ،نیز محدوده و دایره مدارا و ملاطفت ،لزوم موقعیت شناسی در رفق و مدارای سازمانی اشاره شده است.

5. تحلیل مداراة السیاسیة والعسكریة النموذجي لإمام علي (ع) تاكیدا لنهج البلاغه

نویسندة مسئول: هاشم انديشه ،احمد عابدی

فصلیة علمیة ــ محکمـة نصـف سـنویة. دراسات حدیثة فی نهج البلاغه السَّنة الرابعـة العـدد ألاول،خريف و شتاء [پائیز و زمستان] 1399(1442) ص:37_47

مقاله به تبیین معنی لغوی و مفهوم مدارا پرداخته و در ادامه به مواردی از مدارا و مسالمت امام علی (ع) در موقعیت های مختلف از جمله مشورت دادن به خلیفه دوم در فتح ایران ، گذشت از همسر پیامبر (ع) در جنگ جمل ،راهکارهای اعمال شده از طرف امام (ع) جهت کاهش تلفات جنگ ها ،خودداری از شروع جنگ ،رفتار با اسیران و عفو و بخشش مروان حکم اشاره شده است.

6. خاستگاه تربیتی مدارا در قرآن کریم و سیرۀ معصومین ،سهراب مروَّتی ،دوفصل نامۀ آموزه های تربیتی در قرآن و حدیث،دانشگاه ایلام ،سال اوّل ،شمارۀ 2،پائیز و زمستان 94

در مقالۀ فوق مدارا به عنوان یک اصل تربیتی معرفی شده که آموزه های دینی بر آن توجه دارند ،در اامه به واژه شناسی تربیت و مدارا پرداخته شده است در ادامه به واژگان مترادف با مدارا در قرآن اشاره شده ، عرصه های مدارا در چشم اندازهای عقیدتی ،اخلاقی ،فرهنگی اجتماعی و نهایتاً اصول ضوابط بکارگیری مدارا نظیر ملایمت ،نرمگوئی ،رواداری و سعۀ صدر در تربیت مورد بررسی واقع شده اند.

7.مدارای مذهبی و برادری جهانی

سید مصطفی محقق داماد ، منصور پهلوان

پژوهش های قرآن و حدیث ، سال چهل و نهم، شمارۀ یکم، بهار و تابستان 1395

مقاله مفهوم و اهمیت مدارای مذهبی و اخوت و برادری جهانی در آموزه های امام علی(ع) به خصوص در نهج البلاغه را بررسی کرده است.

اسلام آزادی اندیشه، آزادی بیان عقاید و اعمال قضاوت مستقل در مسائل دینی را تایید می کند. همچنین مدارای مذهبی در میان پیروان ادیان، جوامع مذهبی، اقوام و ملل را تصدیق نموده و به درک متقابل و همکاری میان تمامی مردم استدلال می نماید. حضرت علی (ع) در راستای آموزه های اسلامی، مردم را برادر در دین یا خلقت می داند و به حفظ امنیت همه مردم، به خصوص غیرمسلمانان معتقد است.

امام (ع) بر اصل برابری برای تمام مردم به عنوان حق مادرزادی تاکید ورزیده و نابرابری و تبعیض مبتنی بر قبیله، ملیت و خانواده را ناشایست می داند و به برادری همه انسانها به عنوان آفریدگان خدا توصیه می نماید.

8. از مبانی پیشرفت اجتماع، مدارا از منظر سیره علوي

دومین کنفرانس الگوی اسلامی ،ایرانی پیشرفت ،اردیبهشت1392
جمیله حسین پور

رفق و مدارا از مهم ترین عناصر استوارسازي ارتباطات میان فردی ، آرامش فردي و از فضیلتهاي اخلاقی است . در مقالۀ مذکور به نحوۀ رفتار با زیردستان ، معاشرت خانوادگی ،عبادت ،تربیت فرزند و ... اشاره شده و در ادامه به عرصه های رفق ،آثار و نتایج مدارا و آسیب شناسی آن می پردازد که در چه مواردی نمی شود از آن استفاده کرد.