از فضیلت های مرتبط با تعالی گرائی برای زندگی حکیمانه در راستای سلامت معنوی ، "شوخطبعی" است! شوخ طبعی در معنای نوعی ظرفیّت ادراكی در آدمی كه بتواند به طنز و لطیفه ، لبخند بزند و سرخوشانه به عالم و آدم [و از جمله خودش] بنگرد . این فضیلت مباین با تمسخر دیگران می باشد که گاه از عقده و ناآرامی درون ناشی می شود . شوخ طبعی موجب می شود انسان در عین حال که زندگی را در حدّ معقول جدی می گیرد ، دنیا و فراز و فرود اش را خیلی جدی نگیرد.شوخ طبعی و لطایف رفتاری از عوامل سالم و موثّر در سلامت روان و کاهش تنشها است که به عنوان ساز و کاری در برابر استرس، تنیدگی، اضطراب و افسردگی عمل می کند. فروید، شوخ طبعی را بهترین مکانیسم دفاعی می داند.افراد شوخ طبع از هوش هیجانی و کفایت اجتماعی بالاتری برخوردارند و استفاده از حسّ شوخ طبعی می تواند پیوندهای اجتماعی را محکمتر سازد.
هربرت لفکور، نویسنده و پژوهشگر، در کتابی با عنوانِ "شوخ طبعی، روانشناسی زندگی شناورانه" مینویسد: در فرهنگ معاصر غربی، شوخطبعی و شوخ و شنگبودن، به عنوان یک ویژگی شخصیتی بسیار مطلوب مورد توجه قرار میگیرد و افرادی که حس شوخطبعی بیشتری دارند، بهتر با استرس زندگی روزمره خود کنار میآیند، روابط بهتری با دیگران دارند و حتی از سلامت روحی و جسمی بهتری برخوردارند.
مارتین سلیگمن، روانشناس ایجابی و مثبت گرا و استاد بازنشسته دانشگاه استنفورد، در کتابی با عنوان "نقاط قوت و فضایل" نوشته است: "در اواخر سال ۱۹۹۰ شوخی و طنز گویی در فهرست نقاط قوت اصلی شخصیت یا ویژگیهای مثبت انسانی قرار گرفت و از منظر روانشناسی، مثبت مشخص شناسایی شده است."
بر اساس طبقهبندیهای مندرج در "ویآیاِی اینوِنتوری او استرنگت"، معیار ارزیابی روانشناختی که برای شناسایی مشخصات فردی و نقاط قوت شخصیت طراحی شده است، شوخطبعی یکی از ۲۴ مولفهای است که به رشد بهینه فرد کمک میکند و بهعنوان نقاط قوت شخصیت شناسایی شده است.برخی از مولفههای دیگر در آن طبقهبندی، شامل شجاعت، انسانیت، عدالت، خویشتنداری، قدردانی، امید و معنویت است.
مارتین هایدگر می گوید:سرخوشیِ آگاهانه ،دروازه ایست است به جاودانگی!
در قرآن ، خنداندنِ خداوند مقدم بر گریاندن آمده :"وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَىٰ" و هم اوست كه مىخنداند و مىگرياند.(نجم،43)و می فرماید: در قیامت مؤمنانِ اهلِ بهشت "خندان [و] شادمان اند". هستند."وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُسْفِرَةٌ .ضَاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ"، (عبس، آیه39_40).
امام صادق (ع) می فرماید: : :كانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله يُداعِبُ وَ لا يَقولُ اِلاّ حَقّـا؛رسول اكرم (ص)شوخى مى كرد ولى جز حقّ نمى گفت.( محدث نوری ،مُستَدرَكُ الوَسائل و مُستَنبَطُ المَسائل، ج: 8 ، ص: 408) همچنین از امام علی (ع)نقل شده:"كانَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله لَيَسُرُّ الرَّجُلَ مِنْ اَصحابِهِ اِذا رَآهُ مَغْموما بِالْمُداعَبَةِ وَ كانَ صلی الله علیه و آله يَقولُ: اِنَّ اللّهَ يُبْغِضُ الْمُعَبِّسَ فى وَجْهِ اِخْوانِهِ" ؛هرگاه رسول اكرم صلی الله علیه و آله يكى از اصحاب خود را غمگين مى ديد، با شوخى او را خوشحال مى كرد و مى فرمود: خداوند، از كسى كه با برادران اش با ترشرويى و چهره عبوس روبرو شود، ناخوشنود است.(شهيد ثانى ،رسائل ، ص 326)
روی شکفته ای که دلی وا شود ازو صائب به صد هزار گلستان برابرست !
صائب ،غزل:1890
اگر شاخص ترین ویژگیِ حافظ در سروده هایش "رندي" باشد این توانش در ساحت طنز ارائه مي شود و نمود خود را نشان می دهد.
فرصت شُمُر طريقۀ رندي كه اين نشان چون راه گنج بر همه كس آشكاره نيست
دیوان حافظ، غزل:72
دمي با غم به سر بردن، جهان يكسر نمـي ارزد به مي بفروش دلق ما كزين بهتر نمي ارزد
همان، غزل:151