مولانا در مثنوی گوید :

جمله بر فهرست قانع گشته ایم                زآنکه در حرص و هوا اغشته ایم

                                                                          مثنوی ؛ دفتر چهارم

در ابیات فوق ؛ مولانا به توقف در عناوین و اعتباریات اشاره دارد . گاه انسان ؛ قدر خودش را نمی داند و به فضیلت های حقیر و بعضاً بی ارزش قانع می شود. فراتر از ظواهر را نمی بیند و نمی خواهد . از مصادیق بارز امروزیِ فهرست : رزومه و کارنامک می باشد که جهت اشتغال، ترفیع و ... دنبال افزودن به عناوین و ارقامش هستیم .

مولانا در فرازی دیگر از مثنوی گوید:

آنچه مهم است بودن و شدن و یا صَیرورت در مسیر استعلایی است نه داشتن و افزودن داشته ها به هر نحو ممکن که تدریجاً انسان را مثل آدم ماشینی و آدم آهنی می کند.

مولانا گوید :

کاری زِ درون جان تو می باید                  وز قصه شنیدن این گره نگشاید

باید از درون کاوید و جوشید «عَلَيْكُمْ أَنفُسَكُمْ» ؛ ( مائده ؛ 105) .  

مغبون و زیانکار واقعی هعم کسی است که از بودن کم می ­آورد نه داشتن «قَدْ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ» ؛ (اعراف ؛53)

اریک فروم در کتاب ارزشمند داشتن یا بودن " To Have or to be"  که در سال 1975 منتشر شد گوید : «داشتن، هر شخصی و هر چیزی را مُرده و بی‌روح و تابع قدرت دیگران می‌کند»

از نظر مولانا تمرکز بر فهرست و اهتمام در پر برگ و رنگ ساختن آن غیر از آماس نیست و انسانِ معنوی دنبال فربه ساختن و بالنده کردن جان است تا پر باد ساختن ظاهر و عنوان و این در واقع با شناخت صحیح خود و معرفت النفس حاصل می گردد.

شیخ محمود شبستری گوید:

برو ای خواجه خود را نیک بشناس              که نبوَد فربهی مانند آماس

و در ادامه ؛ این ابیات عمیق و توصیه کاربستی:

در یک رباعی منسوب به شیخ اشراق ‏آمده است:

هان تا سر رشته خرد گم نکنى                 خود را ز براى نیک و بد گم نکنى

رهرو تویى و راه تویى،منزل تو                  هشدار که راه‏«خود»به‏«خود»گم نکنى

بعضا طبیعت انسان [نه فطرت تعالی جویانه] دلبسته القاب و عناوینی می شود که قبل از نام بر زبان می­ آورند و اگر  بدون آنها بخوانند و صدا کنند دلگیر و ناراحت می  شود. گاه لقبی که قبل از اسمی می­ آید به واقع لگدی است که بر جان و روح  فرو می ­آید. حقیقت وجودی ما غیر از آنی است که به عناوین و القاب گره خورده است و نباید چندان غافل شویم که عنوان جای خودمان را بگیرد و ما القاب را خود پنداریم که از منظری "در زمین دیگران خانه کردن" خواهدشد که مولانا از ان نهی می کند و تحذیر می دهد که :

در زمین دیگران خانه مکن                       کار خود کن کار بیگانه مکن

                                                                          مثنوی ؛ دفتر دوّم

انسان در مواردی تدریجاً به این واقعیت می رسد که آنچه دارد نداند و آنچه داند ندارد .سرمایه از دست رفته و تجارتی نداشته :

سرمايه ز كف رفت و تجارت ننموديم         جز حسرت و اندوه متاعى نخریدیم 

                                                                               میرزا علی اکبر نوقانی

 سیر و سلوکی هم که عارفان توصیه میکنند در واقع « رسیدن» و « دیدنِ» مرز میان خود و داشته ها می باشد.تشخیص نیستهای هست نما از هست واقعی:

تا وقتی دارایی های ما برایمان مهم و تعیین کننده باشند  هر قدر بیشتر می دویم دورتر می شویم.

گو بدو چندان که افزون می دود              از مراد دل جداتر می شود

                                                                         مثنوی ؛ دفتر ششم

و در نهایت :

عارفان توصیه می کنند که پرده پندار را کنار زنید و واقع نگرانه مداقه و تامل داشته باشید:

اریک فروم در کتاب داشتن یا بودن که پبشتر جمله ای از آن آمد ؛ گوید: دانستن یعنی دیدن حقایق به صورت عریان

مولانا در حکایت پیل در تاریکی گوید :

چشم دریا دیگرست و کف دگر               کف بهل و زدیده دریا نگر

ما چو کشتی ها به هم بری زین            تیره چشم و در آب روشن

ای تو در آتش تن رفته به خواب            آب را دیدی نگرد در آب آب

                                                                   ^{مثنوی ؛ دفتر سوّم}